Stan planety na koniec 2022: 22 dobre wiadomości

Mijający rok naznaczony był wieloma niepokojącymi zjawiskami i wydarzeniami: szalejącą inflacją, kryzysami gospodarczymi, postępującymi zmianami klimatu, brutalnie tłumionymi protestami i - przede wszystkim - wojną w Ukrainie. W 2022 nie brakowało jednak i

, o których mogliście nie słyszeć.

,

i

zanotowały znaczące postępy w walce z wylesianiem. Co jednak najważniejsze, polityczna zmiana w

niesie nadzieję na zatrzymanie wylesiania Amazonii. Reaktywowano specjalny fundusz na ten cel, a Brazylia zawarła z Kongo i Indonezją

tworzący nowy mechanizm finansowania ochrony lasów.

To jeden z najgłośniejszych sukcesów dotyczących ochrony środowiska opisywanych w tym roku. Jeszcze 20 lat temu indonezyjski archipelag

borykał się z wieloma problemami, głównie ze względu na nieuregulowane połowy komercyjne. W 2004 roku władze włączyły go do sieci obejmującej 20 000 km2 obszarów chronionych, dzięki czemu dziś w rejonie archipelagu odradzają się populacje ryb i rafy koralowe. Dzięki zaangażowaniu w pracę przy projekcie lokalnych mieszkańców znacząco poprawiły się również ich warunki życia. Raja Ampat obejmujący ponad 1500 wysp dziś znów uznawany jest za jeden z najbardziej zróżnicowanych biologicznie obszarów na świecie i nazywany "ostatnim rajem na Ziemi". Program ochrony zakończony sukcesem otrzymał na początku 2022 roku nagrodę Blue Park Awards.

utworzyło nowy park narodowy w Andach o powierzchni ponad 75 tys. hektarów.

zgodził się natomiast na powiększenie Rezerwatu Biosfery Calakmul z 726 tys. do 1,3 mln hektarów, co sprawi, że będzie to jeden z największych chronionych tropikalnych obszarów na świecie. To wyjątkowy rezerwat zamieszkany przez wiele zagrożonych gatunków, jest też miejscem największego zagęszczenia jaguarów w kraju.

 To był dobry rok dla ochrony przyrody w

. Obszar wód chronionych wokół Galapagos

o 60 000 km2. Podpisano również przełomową umowę o ochronie najbardziej różnorodnego lasu w kraju, a historyczne orzeczenie Sądu Najwyższego nadało rdzennym mieszkańcom prawo do wetowania projektów wydobywczych i naftowych na ich ziemiach.

 

podwoiło swoje morskie obszary chronione w ramach umowy "niebieskich obligacji". Pionierskie podejście okazało się skuteczne na Seszelach, a podobne negocjacje toczą się na Karaibach, w Afryce i Ameryce Łacińskiej. "To tak, jakby bank zgadzał się refinansować dom, jeśli właściciel obiecuje przeznaczyć oszczędności na ulepszenia".

utworzyła park morski o powierzchni 744 000 km2, co oznacza, że obecnie 45% jej wód terytorialnych znajduje się pod ochroną.

 utworzyło natomiast swój pierwszy w historii rezerwat morski w celu ochrony flory i fauny, w tym żółwi i wielorybów, a terytorium Niue położone na koralowej wyspie w Polinezji chroni już 100% swoich wód terytorialnych o łącznej powierzchni 317 000 km2.

zgodziły się połączyć siły, aby ocalić rzekę

. W planach jest zmniejszenie zanieczyszczenia poprzez budowę oczyszczalni ścieków i modernizacja systemów kanalizacyjnych. Tymczasem w

rzeka

zaczęła odradzać się zaledwie po czterech latach od rozpoczęcia działań ochronnych, a do rzeki

w stolicy Chile po 10 latach zintensyfikowanych wysiłków wróciły ptaki, ryby i rośliny.

Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło, że dostęp do czystego, zdrowego i zrównoważonego środowiska jest powszechnym

.

 2022 rok obfitował w wiele dobrych wiadomości z frontu walki z

. Śmiertelność z powodu raka znacząco spadła m.in. w

,

i

.

jest natomiast na dobrej drodze, aby stać się pierwszym krajem na świecie, który wyeliminuje raka szyjki macicy.

 

 To jedna z najważniejszych wiadomości dotycząca zdrowia. Naukowcy z Oxfordu opublikowali wyniki testów

, która może "zmienić świat". Preparat zapewnia ochronę przez dwa lata i uważa się go za przełom w walce z tą śmiertelną chorobą. Osiągnięto już również porozumienie w sprawie produkcji 100 milionów dawek szczepionki rocznie.

 To był rekordowy rok dla

. Na świecie przybyło aż 295 GW mocy, co stanowi wzrost o 45% w stosunku do 2021. W samej Unii Europejskiej przybyło 41,4 GW, a spory wkład miała w to Polska, gdzie zainstalowano 4,9 GW nowych mocy. Daje to naszemu krajowi trzecie miejsce w UE, po Niemczech i Hiszpanii.

 Stany Zjednoczone przyjęły w 2022 pierwszy kompleksowy

o

wartości 369 miliardów dolarów.

, będąca piątą gospodarką świata, uchwaliła natomiast najbardziej wszechstronną ustawę klimatyczną w historii. Zakłada ona m.in. rekordowe wydatki na działania związane z klimatem i energią.

Wojna w Ukrainie i energetyczny szantaż Władimira Putina sprawiły, że dyskusja o

stała się kwestią bezpieczeństwa narodowego. W 2022 roku 19 krajów w Europie przyspieszyło swoje

. Dziewięć krajów nad Morzem Północnym ogłosiło natomiast plan znacznego zwiększenia wykorzystywania morskiej energii wiatrowej.

 Rewolucja

postępuje. Ich sprzedaż przekroczyła w 2022 roku

w porównaniu z 6,6 mln w zeszłym roku. Ogólne wydatki na ekologiczny transport przekroczyły natomiast 450 mld dolarów. Co istotne, okazało się, że akumulatory samochodów elektrycznych mogą

niż zakładano, pojawiło się również więcej możliwości

starych baterii. W

, które są największym rynkiem samochodowym na świecie, prawie 30% wszystkich sprzedanych w 2022 samochodów prawie 30% było w pełni elektrycznych. Dla porównania, w 2021 roku było to 13%, a w 2020 - 5%. 

 Choć pandemia spowolniła walkę z ubóstwem, w tym roku udało się odnotować sukcesy i w tym zakresie.

ogłosiła, że jej stopa ubóstwa spadła w ostatniej dekadzie z 39% do 18%, a w

w tym samym okresie z ubóstwa wyszło 10 mln ludzi. Dobre wiadomości płyną też z

, gdzie przez 15 lat ograniczono tzw. ubóstwo wielowymiarowe oraz ubóstwo dzieci, którego wskaźnik spadł z 34,7% do 21,8%.

 ONZ poinformowało, że światowy

wzrósł w latach 2010-2020 z 83% do 91%. Oznacza to, że liczba osób bez dostępu do energii spadła z 1,2 mld do 733 milionów.

 Miniony rok przyniósł wiele dobrych wiadomości ze świata zwierząt. Populacja

w Afryce wzrosła o 20%, a

w Alpach o 25%. W Mozambiku pojawiły się

, 40 lat po tym, jak uznano je tam za lokalnie wymarłe. Zagrożony wyginięciem

 równikowy zamieszkujący wyłącznie wyspy Galapagos zanotował z kolei najlepszy sezon lęgowy w historii.

Podczas 19. spotkania 

przyjęto nowe

dotyczące ponad 600 gatunków, w tym rekinów, żab, żółwi i ptaków, a także gatunków drewna tropikalnego. Najbardziej znaczącym wydaje się rozszerzenie przepisów dotyczących

. Sprzęt do połowu został również zakazany na większości

, a na początku roku

stały się pierwszym stanem USA, który całkowicie zakazał połowów rekinów.

W Australii pod ochroną znajdzie się prawie

po tym, jak ziemia, na której się znajdują, została zakupiona za prywatne środki. Wcześniej obszar znajdujący się w Nowej Południowej Walii wykorzystywany był do pozyskiwania drewna. Według naukowców teren jest siedliskiem ponad 100 gatunków, w tym koali i 11 innych zagrożonych wyginięciem. Teren jest z trzech stron otoczony lasem, co zapewni jego mieszkańcom swobodne przemieszczanie się.

stała się światowym liderem w walce z marnowaniem żywności. Jeszcze w 1996 roku w kraju recyklingowi poddawano tylko 2,6% resztek, teraz jest to aż 95%. Sukces udało się osiągnąć między innymi dzięki obowiązkowemu programowi segregacji i  kompostowania śmieci. Żywność przetwarzana jest m.in. na paszę dla zwierząt, nawozy i biomasę.

Odsetek dziewcząt przedwcześnie kończących szkołę spadła w

do najniższego poziomu w historii.

poinformowała, że wskaźnik jej alfabetyzacji wynosi już 90% w porównaniu do 77% w 2008 roku, a

przeznaczyło prawie czwartą swojego budżetu na edukację.

 

tworzy największy na świecie ogród społeczny "Hortas Cariocas", który obejmie kilka faweli połączonych zielonym pasem ziemi i docelowo będzie miał wielkość 15 boisk piłkarskich. Celem projektu jest sprawienie, że ekologiczna żywność będzie bardziej dostępna i przystępna cenowo. Według szacunków z ogrodu społecznego skorzysta miesięcznie ponad 100 tys. rodzin.